តើ អាមេរិក ខ្លាច ចិន ដើរ​លឿន​ជាង ខាង​វិស័យ​យោធា មែនឬ​?

1418

សហរដ្ឋអាមេរិក និង​រុស្ស៊ី បាន​ចុះហត្ថលេខា សន្ធិសញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ INF (Intermediate-Range Nuclear Forces) កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៨៧ ដោយ​អតីត​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោក រ៉ូ​ណា​ល់ រី​ហ្គែ​ន (Ronald Reagan) និង​អតីត​មេ​ដឹ​នាំ​សហភាពសូវៀត លោក មី​ឃែ​ល ហ្គោ​បា​ឆេវ (Mikhail Gorbachev)​។​

​នៅក្នុង សន្ធិសញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ នេះ សហរដ្ឋអាមេរិក និង​រុស្ស៊ី មិនអាច​ដាក់ពង្រាយ ឬ​អភិវឌ្ឍន៍​មី​ស៊ី​ល​-​នុយក្លេអ៊ែរ ដែល​អាច​បាញ់​បាន​ក្នុង​ចំងាយ​ពី ៥០០-៥,៥០០០​គីឡូម៉ែត្រ (​រយៈ​ចំងាយ​មធ្យម​)​។​

​កាលពី​ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០១៩ ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​លោក ដូ​ណា​ល់ ត្រាំ បានប្រកាស​ទុកពេល ៦​ខែ​ឱ្យ​រុស្ស៊ី​បំផ្លាញ​មី​ស៊ី​ល​ដែល​ទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន និង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​អង្គការ NATO ចោទថា បាន​រំលោភ​លើ​សន្ធិសញ្ញា INF តែ​រុស្ស៊ី​បាន​បដិសេធ ទើប​រហូតដល់​ថ្ងៃ​សុក្រ ទី​០២ ខែសីហា​កន្លងទៅនេះ ស្រាប់តែ​ទើប​ភាគី​ទាំង ២ ដកខ្លួន​ចេញពី​សន្ធិសញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ នេះ​ជា​ផ្លូវការ​តែម្ដង​។​

ហេតុអ្វី​បានជា អាមេរិក ស្រាប់តែ​ដកខ្លួន​ចេញ សន្ធិសញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ នេះ​?

អ្នកជំនាញ​ខ្លះ​យល់ថា ការដកខ្លួន​របស់ អាមេរិក ពី សន្ធិសញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ នេះ ប្រហែលជា អាមេរិក គិតថា បច្ចុប្បន្ននេះ រុស្ស៊ី ដូចជា​មិនមែនជា​គូប្រជែង​ធំ​នោះទេ គឹ​មានតែ ចិន ទេ ដែល​កំពុងតែ​កើនឡើង នូវ​ឥទ្ធិពល​នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​យ៉ាងខ្លាំង បើ​បណ្ដោយ​ឲ្យ ចិន ធ្វើបែបនេះ​តទៅទៀត ដោយ​គ្មាន​ធ្វើ​អ្វី​សោះ​នោះ អាច​នាំ​ឲ្យ​ឥទ្ធិពល​របស់ អាមេរិក នៅ​អាស៊ី​ធ្លាក់ចុះ ឯ​តំណែង បងធំ​ទី​១ នៅលើ​ពិភពលោក ក៏​មិនអាច​រក្សា​បានដែរ​។​

ផែនទីមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក នៅអាស៊ី

​ម្យ៉ាងវិញទៀត សហរដ្ឋអាមេរិក​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់លោក​ប្រធានាធិបតី ដូ​ណា​ល់ ត្រាំ បាន​មើលឃើញថា ការជាប់​បម្រាម​នៅក្រោម​សន្ធិសញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ បានផ្ដល់​ឱកាស​ឱ្យ​បណ្ដា​ប្រទេស ដែលជា​គូប្រជែង​អាមេរិក​ពិសេស​គឺ ចិន (​អ៊ីរ៉ង់ និង​កូរ៉េខាងជើង ជាដើម​) កាន់តែ​បានដៃ អភិវឌ្ឍន៍​មី​ស៊ី​ល​រយៈ​ចំងាយ​មធ្យម​របស់ខ្លួន​។ មុនពេល​ដកខ្លួន​ចេញពី សញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ លោក ដូ​ណា​ល់ ត្រាំ បាន​សាកល្បង​ចិត្ត ចិន​រួចហើយ ដោយ​លោក​ចង់បាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​នុយក្លេអ៊ែរ ថ្មី​មួយ ដែល​ក្នុងនោះ​ក៏​រួមបញ្ចូល​ទាំង​ចិន​ផងដែរ តែ ចិន ក៏​ចេញមុខ​បដិសេដ​មិន​ចូលរួម​ភ្លាមៗ តែម្ដង​។​

​ដូចនេះ ការដកខ្លួន​ថយ ពី​សន្ធិសញ្ញា​នុយក្លេអ៊ែរ របស់​អាមេរិក គឹ​អាច​ឲ្យ​អាមេរិក យក​សេរីភាព​នេះ ទៅ​ទប់​ជាមួយ​ចិន ដោយ​ចាប់ផ្ដើម​គម្រោង ដាក់ពង្រាយ​មី​ស៊ី​ល នៅ​អាស៊ី ដើម្បី​រះ​ស្ទះ​ចិន ព្រោះ​មី​ស៊ី​ល​រយៈ​ចំងាយ​មធ្យម​របស់​ចិន អាច​បាញ់​បាន​ចំងាយ​ពី ៥០០-៥,៥០០​គីឡូម៉ែត្រ ដែល​ចំងាយ​នេះ​គឺ​សមល្មម​អាច​បាញ់​ដល់​មូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិក នៅ​ទូទាំងប្រទេស​ជប៉ុន​បាន​យ៉ាង​ងាយ​។​

​ប្រទេស​ចិន ចេញមុខ​ព្រមាន​ថា នឹង​ចាត់វិធានការ​ឆ្លើយតប​ចាំបាច់​នានា បន្ទាប់ពី​បាន​យល់​នូវ​មហិច្ឆតា ក្នុងការ​ដាក់ពង្រាយ​ប្រព័ន្ធ​មី​ស៊ី​ល របស់​អាមេរិក នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ី ហើយ​ដែល​ចេតនា​នេះ ត្រូវបាន​ចិន​មើលឃើញថា មាន​គោលដៅ​ប្រឆាំងនឹង​ឥទ្ធិពល យោធា​របស់ខ្លួន​នៅក្នុង​តំបន់​។​

​ពិភពលោក អាច​នឹង​ស្ថិតនៅ​ក្នុងស្ថានភាព​ដ៏​គ្រោះថ្នាក់ ដោយសារតែ​ប្រទេស​ធំៗ ធ្វើការ​ការ​ប្រជែង និង​រត់ប្រណាំង​សព្វាវុធ​ដ៏​មហា​ប្រល័យ​នេះ​៕